Chuyển đổi số Đà Nẵng: Trao quyền cho thanh thiếu niên kiến tạo thay đổi kỷ nguyên 4.0

Chuyển đổi số tại Đà Nẵng: Từ tiếp cận công nghệ đến trao quyền cho thanh thiếu niên

Đà Nẵng là một trong những đô thị dẫn đầu về chuyển đổi số tại Việt Nam, với nhiều ứng dụng công nghệ trong quản lý đô thị, giáo dục và dịch vụ công. Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở công nghệ, mà còn là câu chuyện về ai được tham gia kiến tạo và định hình các hệ thống số.

Trong bối cảnh đó, một cách tiếp cận mới đang được thúc đẩy: trao quyền cho thanh thiếu niên Đà Nẵng trở thành tác nhân tạo thay đổi (Agents of Change). Không chỉ là người sử dụng công nghệ, thanh thiếu niên thành phố Đà Nãng ngày càng đóng vai trò chủ động trong việc đồng sáng tạo giải pháp số, góp phần định hình các dịch vụ và hệ thống ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của chính mình và cộng đồng.

Thanh thiếu niên: Từ người dùng đến người kiến tạo giải pháp

Thông qua dự án các hoạt động của dự án Thành phố lành mạnh cho thanh thiếu niên, giai đoạn II tại Đà Nẵng (HCA-II), do Botnar Foundation tài trợ và quản lý bởi Ecorys, thanh thiếu niên Đà Nẵng đã từng bước tham gia vào toàn bộ quá trình phát triển giải pháp:

• Xác định vấn đề từ trải nghiệm thực tế
• Đồng thiết kế giải pháp
• Phát triển nguyên mẫu
• Trình bày với các nhà hoạch định chính sách

Hàng trăm bạn trẻ đã chia sẻ góc nhìn về các vấn đề như sức khỏe tinh thần, rủi ro trực tuyến và học tập số. Chính những trải nghiệm này đã giúp định hình lại cách hiểu về thách thức, thay vì chỉ dựa trên dữ liệu kỹ thuật hay góc nhìn người lớn.

“Em thấy sức khỏe tinh thần ngày càng quan trọng trong thế giới hối hả ngày nay. Thông qua nghiên cứu và phát triển sản phẩm, em hy vọng sản phẩm của chúng em có thể tác động tích cực đến bạn bè và toàn xã hội.” Hoàng Công Bảo Long, 18 tuổi, tại YOH 2023 và 2024

Các cuộc thi Youth On! Hackathon và U-Invent: Nơi thanh thiếu niên tạo ra thay đổi thực sự

Trong giai đoạn 02/2023–02/2026, hơn 900 bạn trẻ đã tham gia các hoạt động trên các nền tảng số và truyền thống (YOH, U-Invent, STEM) nhằm thúc đẩy tiếng nói và đề xuất giải pháp cho sức khỏe và sự tham gia của thanh thiếu niên. Đáng chú ý, các bạn nữ chiếm khoảng 42% tổng số người tham gia (377/900) – cho thấy sự gia tăng rõ rệt về mức độ tham gia của nữ giới trong những lĩnh vực trước đây còn hạn chế.

Sự chuyển biến này không chỉ phản ánh cơ hội tiếp cận ngày càng rộng mở, mà còn khẳng định vai trò ngày càng chủ động của các bạn nữ trong đổi mới sáng tạo và kiến tạo giải pháp cho cộng đồng.

Đội của em là VERA, và chúng em đang phát triển một ứng dụng khuyến khích đọc sách. Chúng em chọn chủ đề này vì nhận thấy rằng, hiện nay là giai đoạn bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Và AI không chỉ là cơ hội mà còn là thách thức đối với chúng ta. Vì thế, chúng em quyết định tạo ra một sản phẩm có thể tận dụng những ưu điểm vượt trội của AI để làm cho việc đọc sách trở nên thú vị hơn, giúp mọi người dễ dàng nắm bắt tri thức mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào AI.“_Gia Hân, 15 tuổi, thành viên đội VERA, đoạn giải Dự án được yêu thích nhất tại YOH 2024.

Các sản phẩm tiêu biểu bao gồm:

• Nền tảng học tập ứng dụng AI
• Ứng dụng hỗ trợ sức khỏe tâm lý
• Công cụ hỗ trợ trẻ em có nhu cầu đặc biệt
• Giải pháp học ngôn ngữ ký hiệu

Một số ý tưởng đã vượt ra khỏi phạm vi thử nghiệm, cho thấy thanh thiếu niên hoàn toàn có thể tạo ra các giải pháp có giá trị thực tiễn và khả năng mở rộng.

Tiếng nói của thanh thiếu niên đang định hình hệ thống

Thanh thiếu niên không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn tác động đến cách hệ thống vận hành.

Trong đại dịch COVID-19, các bạn đã phản ánh những hạn chế của học trực tuyến – không chỉ về tiếp cận mà còn về trải nghiệm học tập. Những đóng góp này đã giúp các trường học và bên liên quan điều chỉnh cách tổ chức dạy và học.

Thông qua các nền tảng như Nhóm Tư vấn Thanh thiếu niên và Hội đồng Trẻ em, tiếng nói của các bạn đang dần được đưa vào các cuộc thảo luận về:

• Dịch vụ số
• Giáo dục
• Phát triển đô thị

Điều này cho thấy thanh thiếu niên đang chuyển từ người được lắng nghe sang người có ảnh hưởng.

Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo do thanh thiếu niên dẫn dắt

Một bước tiến quan trọng là việc kết nối các sáng kiến của thanh thiếu niên với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố.

Các ý tưởng và sản phẩm được chia sẻ với:

• Cơ quan nhà nước
• Tổ chức xã hội
• Khu vực tư nhân

Đồng thời, các mô hình như Trung tâm Đổi mới sáng tạo Thanh niên và không gian Maker Innovation Space đang được phát triển, nhằm thể chế hóa vai trò của thanh thiếu niên như một lực lượng đổi mới dài hạn.

Tác động vượt ra ngoài công nghệ: Hình thành thế hệ công dân số chủ động

Quá trình tham gia không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn giúp thanh thiếu niên:

• Phát triển tư duy phản biện
• Nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề
• Tự tin tham gia đối thoại với nhà hoạch định chính sách
• Định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới

Quan trọng hơn, các bạn trở thành những công dân số chủ động, có khả năng định hình tương lai của chính mình và cộng đồng.

Thanh thiếu niên là trung tâm của chuyển đổi số bền vững

Câu chuyện tại Đà Nẵng cho thấy một sự chuyển dịch quan trọng: Chuyển đổi số không còn chỉ là quá trình kỹ thuật, mà là quá trình trao quyền và đồng kiến tạo.

Và trong quá trình đó, thanh thiếu niên không còn đứng bên lề. Họ đang trở thành:

👉 Người xác định vấn đề
👉 Người thiết kế giải pháp
👉 Người tạo ra thay đổi

Đà Nẵng đang từng bước chứng minh rằng, khi được trao cơ hội, thanh thiếu niên không chỉ là tương lai mà chính là động lực của thay đổi ngay từ hiện tại. Trong tiến trình chuyển đổi số tại Đà Nẵng, việc trao quyền cho thanh thiếu niên tham gia đồng sáng tạo giải pháp số đang góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bao trùm và bền vững.

Với vai trò ngày càng rõ nét là tác nhân tạo thay đổi (Agents of Change), thanh thiếu niên không chỉ đóng góp ý tưởng mà còn trực tiếp kiến tạo giải pháp cho giáo dục, sức khỏe và phát triển đô thị. Đây chính là nền tảng để Đà Nẵng hướng tới một thành phố số sáng tạo, thích ứng và lấy con người làm trung tâm.